basisverzekering: voor ‘gewone’ medische zorg
Nagenoeg iedereen is via de Zorgverzekeringswet wettelijk verzekerd tegen de kosten van ‘gewone’ medische zorg zoals van de huisarts, het ziekenhuis of de apotheek. De verzekering voor de Zorgverzekeringswet is afgeleid van de verzekering voor de AWBZ.

Belangrijkste kenmerken van de zorgverzekering

Iedere AWBZ-verzekerde (grofweg iedereen die in Nederland woont en/of werkt) is verplicht om zich voor de Zorgverzekeringswet (basisverzekering) in te laten schrijven bij een zorgverzekeraar naar keuze.

De inhoud van het zorgpakket is wettelijk vastgesteld.

De zorgverzekering komt tot stand door het sluiten van een zorgverzekeringsovereenkomst (een polis) met een zorgverzekeraar. Daarmee voldoet u aan de verzekeringsplicht.

Zorgverzekeraars hebben een acceptatieplicht voor de zorgverzekering.

Zorgverzekeraars bieden verschillende polissen aan waaruit u een keuze kunt maken: zorg in natura, restitutie of een combinatie van beide. Daarnaast kunt u kiezen voor een vrijwillig eigen risico.

Voor een polis stelt de zorgverzekeraar een nominale premie (een vast bedrag) vast die voor alle verzekerden gelijk is. Leeftijd en gezondheidstoestand spelen daarbij geen rol.

Naast de nominale premie die u betaalt aan uw zorgverzekeraar, bent u ook een procentuele premie (een inkomensafhankelijk bedrag) verschuldigd. Als u jonger bent dan 65 jaar wordt deze premie door uw werkgever of uitkeringsinstantie ingehouden op uw loon of uitkering.

Kinderen tot 18 jaar hoeven geen premie te betalen.

Per jaar heeft u een verplicht eigen risico aan zorgkosten. Zorgkosten die betrekking hebben op huisarts-, zwangerschaps- en bevallingszorg worden buiten beschouwing gelaten, evenals bepaalde mondzorg voor verzekerden tot/met 21 jaar.

Als u wilt, kunt u jaarlijks van zorgverzekeraar of zorgverzekeringspolis veranderen.

Collectiviteiten
Werkgevers en andere rechtspersonen (bijv. een patiëntenorganisatie) kunnen hun werknemers of leden (en hun gezinsleden) collectief verzekeren voor de zorgverzekering. Een zorgverzekeraar mag hen dan maximaal een korting op de premie verlenen van 10 procent ten opzichte van de individuele premie voor diezelfde polis. De werkgevers bepalen in hoeverre zij de korting geheel of gedeeltelijk doorgeven aan de werknemer.
Als de werkgever een collectiviteit aangaat met een zorgverzekeraar, bent u niet verplicht om aan die collectiviteit deel te nemen.

Boetes
Als Nederlands ingezetene bent u verplicht om een zorgverzekering te sluiten. Als u dat niet binnen een bepaalde termijn regelt, dan bent u een boete verschuldigd over de periode dat u niet verzekerd bent geweest, met een maximum van 5 jaar. Die boete bedraagt 130 procent van de premie die u voor uw zorgverzekeringspolis betaalt. Eventuele kosten die u heeft gemaakt in die onverzekerde periode blijven voor uw eigen rekening.
Stapt u aan het eind van het jaar over van de ene zorgverzekeraar naar een andere zorgverzekeraar, dan moet u dat binnen een maand hebben geregeld. Bent u echter nieuw in Nederland – bijvoorbeeld door immigratie of als grensarbeider – dan moet u uw zorgverzekering binnen vier maanden hebben geregeld; deze termijn geldt ook voor de aanmelding van pasgeborenen (in dat laatste geval ligt die verplichting natuurlijk bij de ouder(s)).
De zorgverzekeraar moet u schriftelijk informeren over zijn voornemen om u een boete op te leggen. Daarbij moet de verzekeraar ook aangeven hoe u bezwaar kunt maken tegen de oplegging van de boete.

Geschillen
Als u met uw zorgverzekeraar een geschil heeft over de uitvoering van de zorgverzekeringen, dan kunt u dat voorleggen aan een onafhankelijke instantie: de Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen (SKGZ). De SKGZ neemt een geschil alleen in behandeling nadat u de zorgverzekeraar heeft verzocht zijn beslissing te heroverwegen en de verzekeraar niet binnen een redelijke termijn of niet naar uw tevredenheid heeft gereageerd.
De SKGZ moet verplicht advies vragen aan het CVZ als het geschil betrekking heeft op zorg of diensten volgens de Zorgverzekeringswet. Het CVZ adviseert uiterlijk binnen 4 weken na ontvangst van de adviesaanvraag.
Meer informatie vindt u op de website van de SKGZ.

Zorgtoeslag
Om ongewenste inkomensgevolgen als gevolg van de premiebetaling voor de Zorgverzekeringswet zoveel mogelijk te compenseren bestaat er onder voorwaarden recht op zorgtoeslag. De Belastingdienst Toeslagen stelt de zorgtoeslag vast en keert die uit. Verzekerden, jonger dan 18 jaar, hebben geen recht op zorgtoeslag, omdat zij geen premie aan hun zorgverzekeraar verschuldigd zijn.